EnglishFrenchGermanItalianJapanesePolishRussianSpanishHebrewLithuanianSlovakIrish

Kryzys emocjonalny

 

Kryzysy emocjonalne

Kryzysy emocjonalne są zjawiskiem powszechnym. Są reakcją zdrowego człowieka na trudną
sytuację, z którą nie potrafi się uporać, gdyż posiadane umiejętności okazują się niewystarczające.
Sytuacja kryzysowa wywołuje odczucie trudności nie do zniesienia – wyczerpuje zasoby wytrzymałości i
narusza mechanizmy radzenia sobie, zaburza równowagę emocjonalną oraz codzienne
funkcjonowanie ( wg James, Gillald, 2008)
Kryzys emocjonalny ma:
• konkretną przyczynę ( zdarzenie),
• trwa maksymalnie dwa lata,
• problemy zdrowotne z nim związane to dolegliwości bólowe, kołatanie serca, zaburzenia snu,
• cechują go huśtawki emocjonalne, dominuje złość, smutek, płaczliwość, poczucie bezsilności i
bezsensowności,
• następuje zaniedbanie codziennych czynności i brak chęci na spotkania towarzyskie,
• towarzyszą mu problemy z koncentracją, rozkojarzenie, ciągłe myślenie o zdarzeniu, trudności w
krytycznej ocenie sytuacji.

Kryzysy mogą być:
• nagłe sytuacyjne – wywołane nagłymi wydarzeniami dotyczącymi konkretnej osoby,
• środowiskowe – wywołane nagłymi wydarzeniami dotyczącymi grupy ludzi – kataklizmy,
powodzie, huragany, epidemie,
• rozwojowe – wynikające z naturalnego toku życia, np. proces dojrzewania.

Kryzys ma swój charakterystyczny przebieg, dynamikę rozwojową:
• na skutek zdarzenia następuje wzrost napięcia emocjonalnego, połączony ze zdziwieniem
– czasem szokiem – i stanem bezradności,
• stan napięcia pogłębia się, następuje huśtawka nastrojów z przewagą emocji negatywnych,
• długotrwałe emocje o dużej dynamice wywołują w pewnym momencie stan wyczerpania.
Zmęczenie zmusza nas do podjęcia jakiś konkretnych działań,
• działania, jakie zdecydowaliśmy się podjąć mogą być dwojakiego rodzaju: mogą mieć charakter
destruktywny, przynosząc szybką i chwilową ulgę, np. zachowania agresywne, lub charakter
konstruktywny – poszukiwanie skutecznych rozwiązań, które pozwolą na redukcję napięcia i
wyjście z kryzysu zdrowym i wzmocnionym..

W sytuacjach kryzysowych ludzie stosują mniej lub bardziej nieświadomie różne style radzenia sobie
z trudną sytuacją. Stanowią one dla każdego mechanizm obronny dający chwilę wytchnienia, ale
niepozwalający w pełni przepracować zaistniały kryzys:

styl skoncentrowany na zadaniu – nastawienie na szybkie działanie,chęć ucieczki w
szybkie działania, szukanie planu i konkretnych poczynań w celu rozwiązania problemu. Wielu
ludzi chce się czymś zająć, by nie myśleć o swojej sytuacji. Metoda ta nie daje jednak możliwości
zdrowego wyjścia z impasu. Jeżeli ktoś preferuje ten styl radzenia sobie z
kryzysem, to trzeba wiedzieć, że najlepiej zwolnić w działaniach i skupić się w
szerokim zakresie na stabilizacji stanu emocjonalnego, zanim przyjdzie czas na poczynania
konstruktywne, oparte na celach i planach wymagających aktywności fizycznej i psychicznej.
styl skoncentrowany na emocjach – mocne przeżywanie zdarzenia i jego konsekwencji. Osoby
takie opanowują negatywne myśli, wyobrażenia o złej przyszłości, częste rozważania – co
będzie?, co by było, gdyby?, itd., reagują emocjonalnie, szukają sposobów wyładowania emocji –
często na innych – i nie są skłonni do podejmowania jakichkolwiek działań. W tym przypadku
niezbędne jest ograniczenie negatywnych myśli i wyobrażeń, stopniowe zwiększanie
pozytywnych odczuć, następnie motywowanie do jakichkolwiek form ruchu mających na celu
rozpraszanie myśli, a potem tworzenie planu działań.
Styl skoncentrowany na unikaniu – udawanie, że nic się nie stało ( zamiatanie problemu
pod dywan). Osoba odsuwa od siebie fakt, że z problemem trzeba się zmierzyć, ignoruje zaistniałą
sytuację. Unika myślenia o możliwych konsekwencjach takiego postępowania. Wynajduje
wszelkie możliwe czynności, które dają jej chwilę zapomnienia, podświadomie stara się oderwać
od rzeczywistości. Unikanie daje chwilową ulgę, nie pomaga jednak w
przezwyciężaniu problemu. Cierpi na tym również nasze zdrowie.
styl skoncentrowany na duchowości – szukanie ulgi i pomocy w „ sile wyższej”. Osoba taka
zamyka się w swoich refleksjach wokół religii, filozofii, rozmyśla na temat wartości, sensu tego,
co się wydarzyło – jest to źródłem wsparcia emocjonalnego i jeżeli następstwem takiej postawy
jest przejście do działania, styl przynosi pożądane efekty. Nie stanie się tak, jeśli osoba całkowicie
zamknie się w świecie duchowych przeżyć i nie podejmie działań zmierzających do pokonania
kryzysu.
styl skoncentrowany na wyśmiewaniu – potratowaniu problemu humorystycznie. Osoby takie
łagodzą w ten sposób przykre emocje. Jeśli robi się to z umiarem, zachowując obiektywną ocenę
sytuacji i racjonalny optymizm, a za tym idą plany związane z rozwiązaniem
problemu, może z powodzeniem wyjść z kryzysu.
Na to, czy i w jakim stopniu dotyka kogoś kryzys emocjonalny, jaki jest jego przebieg, i jak
szybko można sobie z nim poradzić, duży wpływ ma typ temperamentu, jaki posiada dana osoba:
choleryk – osoby takie cechuje niska wytrzymałość, wysoka aktywność i wysoka reaktywność
emocjonalna( tendencja do intensywnego reagowania na bodźce wywołujące emocje, wyrażająca
się w dużej wrażliwości i niskiej odporności emocjonalnej ). Są najczęściej mało
odporne na negatywne wydarzenia, nawet przy sprawach błahych reagują gwałtownie,
ekspresyjnie, nieadekwatnie do potencjalnego zagrożenia. W czasie samego kryzysu trudno im
skupić się na przepracowaniu emocji, szukają wszelkich form aktywności, zarówno w drodze
poszukiwania ulgi, jak i mechanizmów pozwalających pokonać problem. Osoby te są
niecierpliwe, domagają się szybkich, konkretnych działań, funkcjonując ciągle na wysokim
poziomie emocji negatywnych,
melancholik – charakteryzuje go niska wytrzymałość, niska aktywność oraz wysoka
reaktywność emocjonalna. Tak jak choleryk jest podatny na sytuacje stresogenne i bodźce
wywołujące problemy emocjonalne. Zazwyczaj przeżywa je w sobie, jest na nich skoncentrowany
przez większość czasu, i zwykle są to emocje bardzo mocne. Niechętnie podejmuje jakiekolwiek
działania.,
sangwinik – cechuje go wysoka siła pobudzenia, jednak jednocześnie jest osobą o wysokiej
wytrzymałości, wysokiej aktywności i niskiej reaktywności emocjonalnej. W większości
przypadków radzi sobie z problemami emocjonalnymi, jest odporny na stresory o niskiej
i średniej sile oddziaływania, trudno go wyprowadzić z równowagi emocjonalnej.
W sytuacjach dramatycznych podejmuje zwykle walkę, a ponieważ posiada wysoką wytrzymałość
i aktywność, potrafi odpowiednio przepracować każdy kryzys.
flegmatyk – typ człowieka raczej odpornego na sytuacje kryzysowe. Podobnie,jak sangwinika
cechuje go wysoka wytrzymałość, a przy niskiej reaktywności emocjonalnej i ogólnie
niskiej sile pobudzenia maleją szanse na poważniejsze przeżywanie zarówno złych, jak i dobrych
emocji.

Przygotowała
Beata Ostaszewska
na podstawie:
Andrzej Bubrowiecki
„Jak wyjść z dołka emocjonalnego” - fragmenty pozycji.

 

Poprawiony (sobota, 25 kwietnia 2020 09:14)